Baba Tarihçi

Tarihin konusu: Olay ve olgulardır.

Olay: Kısa süreli gelişmelerdir.   Ör: Malazgirt Savaşı

Olgu: Uzun süreli gelişmelerdir.  Ör: İslamiyet’in yayılması

Tarihin Amacı: Olay ve olguları yorumlayarak insanları geleceğe hazırlamaktır.  

TARİH OLAYLARININ ÖZELLİKLERİ 

1. Geçmişteki olaylardır. Belgelere dayanır.

2. Yer ve zaman, neden-sonuç ilişkisi içinde incelenir

3. Tekrarlanmaz.

4. Deney ve gözlem yoktur.

5. Tek bir neden yoktur..     

6. Kuralı yoktur.      

7. Yargılar yeni belgelerle değişebilir. 

METOT VE YÖNTEM

1- Yazılı Belgeler: para, kitabe, takvim,hatıra

2- Yazısız Belgeler: Destan,  hikâye, masal efsane, şiir, fıkra, menkıbe, fotoğraf, atasözü, araç-gereç, giyim eşyaları, barınak ve iskelet. Ayrıca görüntülü ve sesli belgeler de kullanılır. 

TARİH ARAŞTIRMALARINDA METOT 

1- Tasnif   (sınıflandırma)

2- Tahlil    (içeriği hakkında bilgi sahibi olma, çözümleme)

3- Tenkit   (eleştirme)

4- Terkip   (bilgileri birleştirerek sentez yapma) 

BELGELERİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 

1. Belli zaman geçmeli ve olay objektif değerlendirilmeli

2. Olay yerinde araştırma yapılmalı

3. Zamanının değer yargıları ile açıklanmalı

4. Neden-sonuç ilişkisi kurulmalı

5. Değişik belgelerden yaralanılmalı

6. Kişiler zamanın şartlarına göre değerlendirilmeli 

TARİHİN TASNİFİ        

Tarih bir bütündür, fakat bütün halinde incelemek ve öğrenmek zordur. Araştırma ve öğrenmeyi kolaylaştırmak için tarih zamana, mekâna ve konularına göre sınıflandırılmıştır. 

1- Zaman Göre: Olaylar kronolojik sıraya göre çağlara ve yy’ a ayırarak incelenir. Ör: Yeniçağ Tarihi

2- Mekâna Göre: Belli bir bölgenin tarihinin yazılmasıdır. Avrupa Tarihi

3- Konuya Göre: Tarihin konulara ayrılarak incelenmesi ve yazılmasıdır. Hukuk Tarih 

TARİH ÇEŞİTLERİ 

1- Genel Tarih: Olayları bir bütün halinde inceleyen tarihtir. Dünya Tarihi, İnsanlık Tarihi

2- Özel Tarih: Olayları din, dil, ırk ve mekân farkı gözeterek inceleyen tarihtir. Türk Tarihi  

TARİH BİLİMİNİN GELİŞİMİ VE AŞAMALARI 

1- Hikâyeci Tarih (rivayetçi, nakilci): Tarih biliminin başlangıcıdır. İlk tarihi eserler bu anlayışla yazıldı. Olaylar hikâye yoluyla anlatılmış, efsanelere yer verilmiş.Yer ve zaman belirtilmiş fakat neden-sonuç ilişkisine yer verilmemiştir.5. yy da Heredot’un yazdığı (Historia) bu türün ilk örneğidir.

2- Kronik Tarih: Olayları meydana geliş sırasına göre inceleyen tarihtir.

3- Öğretici Tarih (pragmatik, faydacı): Olay ve kişilerden dikkat çekici şekilde söz edilerek tarihten ders alınması toplum ahlakının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Olayların olumlu yönlerini anlatır.

4- Sosyal Tarih: Toplumların her türlü faaliyetlerini inceleyen tarih anlatım şeklidir. Duygulardan arınmış biçimde anlatır, ayrıntılara inilmez.

5- Araştırmacı Tarih (neden-nasılcı, bilimsel): Olayların yere ve zamana göre neden-sonuç ilişkileri içinde incelenmesidir. 

TARİHE YARDIMCI BİLİMLER

Antroponomi: Şahıs adlarını inceler

Toponomi: Yer adlarını inceler

Heraldik: Armaları inceler

Psikoloji: İnsan davranışlarını inceler

Sosyoloji: Toplumları inceler

Felsefe: İnsan düşüncelerini ve evrelerini inceler

Coğrafya ( yer ve iklim bilimi )

Arkeoloji ( kazı bilimi )

Antropoloji ( ırk bilimi ) iskeletlerini ve kafataslarını inceler

Etnografya ( kültür bilimi )

Kronoloji ( takvim ve zaman bilimi )

Epigrafya ( kitabeler bilimi ): Anıtlar ve taşlar üzerindeki yazıları inceler

Paleografla (yazı bilimi )

 Filoloji (dil bilimi)

Diplomatik: Devletlerin iç ve dış yazışmalarını inceler.

Nümizmatik ( meskûkât, para bilimi )              

TARİH ÖNCESİ (PREHİSTORİK) DEVİR 

TAŞ DEVRİ 

Eski Taş ( Kaba Taş ) (Palelolitik) Devir: En uzun dönemdir. İnsanlar ilkeldir. M.Ö 600.000–10.000 yılları arasındadır. Mağarada yaşarlar. Hayvan ve insan resmi yapmışlardır. Kemik ve ağaçtan alet yapmışlardır.

Orta Taş ( Yontma Taş ) (Mezolitik) Devir: M.Ö 10.000–8.000 arasındadır. Taşları yontarak şekil vermişler. Buzul çağı sona ermiş. İklim şartları elverişlidir. Devrin sonunda ateşi bulup kullandılar.

Yeni Taş ( Cilalı Taş )  (Neolitik) :  ilk yerleşik hayata geçmişler. İlk defa tarımla uğraşmış. İlk defa üretim yapmışlardır. İlk defa topraktan kaplar yapmışlar. İlk köy kültürü ve iş bölümü bu dönemdedir. Hayvanlar evcilleştirilmiş, ürün fazlasından dolayı ilk defa ticaret başlamıştır.  

MADEN DEVRİ Bakır Devri: Doğada ilk bulunan madenler bakır, altın ve gümüştür. Yeryüzüne yakın ve çok olmasından dolayı araç gereçler bakırdan yapılmıştır.

Tunç Devri: Bakır ile Kalay karıştırılarak Tunç madeni elde edilmiştir. İlk şehir devletleri kurulmuş.

Demir Devri: Demir işlenerek İlk defa sanayi ortaya çıkmıştır. Toplumlar arası ilişkiler hız kazanmıştır. Demir devrinin sonunda yazının bulunmasıyla tarih öncesi dönem sona ermiştir.  

NOT: Tarih öncesinin çok uzun sürmesinin önemli nedeni bilgi akışı ve iletişimin yetersiz olmasıdır. 

NOT: Bütün toplumlar bu devirleri sırasıyla yaşamamışlardır. Daha gelişmiş toplulukla karşılaşınca aradaki devirleri yaşamadan geçmişlerdir.  

NOT: Bütün toplumlar devirleri aynı zamanda yaşamamışlardır. Gelişmelerini farklı zamanda tamamlamışlardır. 

NOT: Devirleri kesin sınırlar ile ayırmak mümkün değildir. 

NOT: Bu devirlerde evrensel nitelikte gelişmeler görülmediği için toplumların etkileşimi zayıftır.     

TARİHİ ÇAĞLAR   

Çağlara ayrılmada toplumsal ve siyasi olaylar esas alınmıştır. 

İLKÇAĞ-(M.Ö.3500 YAZI BULUNMASI–375 K.GÖÇÜ-): Site (şehir) devletleri ortaya çıkmıştır. Sınıf farklılıkları vardır. ‘İpek ve Baharat Yolu’ önemlidir. Çok tanrılı din vardır. Musevilik ve Hıristiyanlık bu dönemde ortaya çıktı. Toplumlar arası etkileşim sınırlı idi. İletişim, yazı ve kâğıt ile hızlandı. 

ORTAÇAĞ (375 -1453): Avrupa’da feodalite ortaya çıkmıştır. Doğuda ise İmparatorluk vardı. Doğu batı ile Haçlı Savaşları yaptı. Avrupa’da sınıf farkı vardı doğu ve İslam toplumlarında yoktu. İslamiyet bu çağda ortaya çıkmıştır. Akdeniz ticareti Avrupa’nın lehine canlandı. Avrupa’yı Hıristiyanlık Doğu devletlerini ise İslamiyet yönlendirdi. İslam kültürü parladı. Avrupa’ya skolâstik düşünce hâkimdi.                       

YENİÇAĞ (1453–1789- FRANSIZ İHTİLALİ): Feodalite zayıfladı. Merkeziyetçi mutlak krallıklar ortaya çıkmıştır. Osmanlı yükselme, duraklama ve gerileme dönemi yaşadı. Avrupa’da sınıf farkı değişime uğradı. Coğrafi keşifler ile Avrupa ekonomisi güçlendi. Avrupa’nın Osmanlıya bağımlılığı kalktı. Sömürgecilik ortaya çıktı. Avrupa’ da Reform ile dinin etkisi azaldı. Avrupa’da matbaa ve kâğıt ile yeni fikirler yayıldı. Avrupa’nın kültür seviyesi yükseldi.                                  

YAKINÇAĞ (1789- ?- ):Fransız İhtilali ile milli devletler kuruldu. Osmanlı dağılma sürecine girdi. Dünyada demokratik yönetimler yaygınlaştı. 2 Dünya Savaşı oldu. Eşitlik düşüncesi yayıldı. Sanayi inkılâbı ile hammadde ve pazar ihtiyacı ortaya çıktı. Kapitalizm, liberalizm ve sosyalizm sistemleri görüldü. Avrupa’da laik düşünce yönetimde etkili oldu. Batı kültürü doğuya üstün hale geldi.