Baba Tarihçi

                           KURTULUŞ SAVAŞI                            

HAZIRLIK DÖNEMİ 

Mustafa Kemal Paşanın İstanbul’a gelişi 

Mustafa Kemal Paşa Suriye-Filistin Cephesinde Yıldırım Orduları Grup Komutanı idi. Mondros’ karşı çıkmış ve silahlı mücadele yapılarak antlaşmanın uygulanmaması için İstanbul’a telgraf çekmiştir. İstanbul hükümeti de Yıldırım Ordularını kaldırıp onu İstanbul’a çağırdı. Mustafa Kemal Paşa da vatanın kurtulması için şimdilik İstanbul hükümetinde görev alınması gerektiğine inanmaktaydı ve 13 Kasım 1918 de İstanbul’a geldiğinde itilaf devletlerinin donanmasını görmüş ve “Geldikleri gibi giderler” demiştir ve 4 yıl sonra gideceklerdir. Mustafa Kemal Paşa Vatanın İstanbul’dan kurtarılamayacağını ancak Anadolu’ya geçip Milli Mücadele başlatırsa bunun gerçekleşeceğini anladı. İstanbul’a çağrılan diğer komutanlara da bu fikrini söylemiş ve desteklerini almıştır. İstanbul hükümeti ile görüşmüş ve işgallere göz yummamalarını istemiş ayrıca İtilafçılarla görüşerek de niyetlerini öğrenmeye çalışmıştır. Ayrıca padişah ile görüşerek durum değerlendirmesi yapmıştır. Sonuçta Anadolu’ya geçmeye karar vermiştir.

Mustafa Kemal Paşanı Samsun’a Çıkışı 19 Mayıs 1919  

Mustafa Kemal Paşa çalışma yaparken Samsun işgal edilmiş buradaki Rumlar çete kurarak halkı katletmeye başlamış ve Pontus Rum Devletini kurmayı amaçlıyorlardı. Samsun’da bir Yüzbaşı Mondros’u kabul etmeyip askerleri ile dağa çıkmıştı. İngilizler 7. maddeye dayanarak burayı işgal edeceğini İstanbul hükümetine bildirdi. İstanbul hükümeti de olayları incelemek için Bölgeye müfettişlik heyeti göndermeye karar verdi.

Bu göreve Mustafa Kemal Paşanın seçilmesinin nedenleri şunlardır.       

1- 1. Dünya Savaşında gösterdiği başarılar.

2- Padişah Vahdettin ile dostluğunun olması ve ona güvenmeleri

3- 1. Dünya savaşına girilmesine karşı çıkması ve ittihatçılara bazı konularda muhalefet etmesi

4- İstanbul’daki bazı siyasi teşebbüsleri nedeniyle İstanbul’dan uzaklaştırmak istenmesi 

Mustafa Kemal Paşanın 9. Ordu Müfettişi olarak görevleri 

1- Bölgedeki karışıklıklara son vermek

2- Silahların toplanmasını ve teslimini sağlamak

3- Karışıklık çıkaran direnişçilerin cezalandırılmasını sağlamak 

NOT: Mustafa Kemal Paşanın Doğu Karadeniz ve Anadolu’da bütün asker sivil yöneticilere emredebilme yetkisi vardı. Bu yetkiler bölgesel idi fakat Kurtuluş savaşını teşkilatlandırmasında işini kolaylaştırdı. Mustafa Kemal Paşa 17 kişilik çalışma ekibi hazırladı ve 16 Mayıs’ta Bandırma Vapuru ile Samsun’a yola çıktı ve 19 Mayıs 1919’da Samsun’a vardı. Sevgi gösterileriyle karşılandı. 

Mustafa Kemal Paşanın Samsun’daki Çalışmaları 

9. Ordu Müfettişliğini İstanbul hükümeti 3. Ordu Müfettişliği olarak değiştirmiş fakat yetkileri devam etmiştir. Bu dönemde kurtuluş çaresi olarak İngiltere ve ABD himayesine girmek veya Bölgesel direniş başlatmak gibi düşünceler vardı. Fakat Mustafa Kemal bağımsız bir Türk Devleti kurmayı düşünüyordu. Bunun için bölgenin ileri gelenleri ile görüşmüş ve İstanbul’a ilk raporunu göndermiştir. Raporda karışıklığı bölgedeki Rum çetelerinin çıkardığını İngilizlerinde buna göz yumduğunu bildirmiştir. Samsun’da tutuklanma tehlikesinden dolayı 25 Mayı1919 da Havza’ya hareket etmiştir.  

GENELGELER VE KONGRELER DÖNEMİ  

1- HAVZA GENELGESİ 28–29 Mayıs 1919 

Samsun’dan Havza’ya geçen Mustafa Kemal Paşa Bütün ordu komutanlarıyla haberleşerek asker ve sivil makamlara bir genelge gönderdi.  

1- Hükümeti ve itilafçılara telgraflar çekilerek işgaller protesto edilecek

2- İşgalleri protesto için mitingler düzenlenecek3- Miting sırasında Hıristiyan halka zarar verilmeyecek 

Önemi 

1- Bu genelgeyle halkın işgallere tepki göstermesini ve ulusal bilinci uyandırmak istemiştir.

2- İtilaf devletlerine fırsat vermemek için Hıristiyan halka zarar verilmemesini istemiştir.3- Mili Mücadele döneminde yayınlanan ilk ulusal genelgedir. 

NOT: bu genelgeden sonra Havza, İzmir ve İstanbul’da mitingler düzenlenmiş ulusal birlik sağlanmıştır. 

NOT: İtilaf devletleri bu genelgeye tepki olarak önceleri tutuklamış olduğu bazı devlet adamlarını Malta’ya sürgüne göndermiştir. 

NOT: İstanbul hükümeti İtilaf devletlerinin baskısıyla Mustafa Kemal’i İstanbul’a çağırmış, Mustafa Kemal emre uymayarak Amasya’ya geçmiştir.    

2- AMASYA GENELGESİ 22 Haziran 1919  

Amasya’ya geçen Mustafa Kemal burada daha rahat bir çalışma ortamı bulmuş Ali Fuat, Refet, Rauf, Cemal paşa ve Kazım Karabekir’in onayını alarak Amasya Genelgesini yayınladı. 

1- Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir. 

Önemi 

1- Mili Mücadelenin gerekçesi belirtilmiştir.

2- Bölgesel çarelerin yetersizliği anlatılmıştır.

3- Ulusal ağımsızlık için Türk milletine çağrı yapılmıştır. 

2- İstanbul hükümeti görevini yapamamaktadır. Bu durum milletimizi yok saymak anlamına gelir. 

Önemi 

1- İstanbul hükümetine güvensizlik duyulduğunu ilk kez açıkça belirtmiştir.

2- İstanbul hükümetinin Türk milletini temsil etmediği belirtilmiştir.

3-Bu durumun Anadolu’da yeni bir direnişin başlaması gerekliliğini ortaya koymuştur. 

NOT: Mustafa Kemal yetkisini aşmış ve İstanbul’a çağrılmıştır. 

3- Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. 

Önemi 

1- Genelgenin en önemi ve kapsamlı maddesidir.

2- Kurtuluş Savaşının yöntemi ve amacı belirtilmiştir.

3- Milli mücadelenin demokratik yöntemle gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

4- Milli Mücadelenin amacının milletin iradesine dayalı bir yönetim kurmak olduğu belirtilmiştir.

5- Üstü kapalı bir şekilde Cumhuriyetten bahsedilmiştir.

6- Bölgesel kurtuluş, manda-himaye ve sömürgeciliğin kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

7- Yapılacak olan direnişin evrensel niteliklere dayandığı belirtilmiştir.  

4- Milletin haklarını korumak amacıyla her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurul oluşturulmalıdır. 

Önemi 

1- Kurtuluş savaşının teşkilatlanması gerektiği belirtilmiştir.

2- Bu maddenin sonucu ilk kez Erzurum Kongresinde Temsil Heyeti adıyla bir kurul oluşturulmuştur. Bu kurul Sivas Kongresinde tüm yurdu temsil hale getirilmiştir. 

5- Anadolu’nun en güvenli yeri olan Sivas’ta milli bir kongre toplanmalıdır. 

Önemi 

1- Bölgesel direnişlerin bir merkezde toplanması amaçlanmıştır.

2- Teşkilatlanmak için somut adımlar atılmaya başlanmıştır.

3- Alınacak kararların tüm yurdun temsilcilerinin onaylaması amaçlanmıştır.

4- Demokratik yöntem uygulamaya konulmuştur.

5- Milli birlik sağlanarak cemiyetlerin birleşmesine zemin hazırlanmıştır.

6- Her ilden halkın güvendiği üç kişi hemen Sivas’a doğru yola çıkmalıdır.     

Önemi 

1- Alınacak kararların kişisel değil de Milli kararlar olması amaçlanmıştır. 

7-Sivas’ta kongreye katılacak delegeler Müdafaa-i Hukuk ve Reddi İlhak Cemiyetleri ve belediyeler tarafından seçilecektir. 

Önemi 

1- Yerel idareler etkili kılınmıştır.

2- Delegelerin Milli Mücadele yanlısı olmaları sağlanmaya çalışılmıştır. 

8- Bu genelge milli bir sır olarak saklanmalı, delegeler gerektiğinde kimliğini gizleyerek Sivas’a gelmelidirler. 

Önemi 

1- Genelge kararlarının İstanbul hükümeti ve İtilafçılar tarafından engelleneceği hatırlatılmıştır.

2- Sivas Kongresinin engelleneceği belirtilmiştir. 

9- Doğu illeri adına 10 Temmuz 1919 da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. Diğer illerin delegeleri Sivas’a ulaşabilirlerse Erzurum Kongresinin delegeleri de Sivas’a yola çıkacaklardır. 

Önemi

1- Erzurum’da bölgesel cemiyetlerin toplayacağı kongre diğer bölgelere de duyurularak bu tip kongrelerin yaygınlaştırılmasını sağlamak istenmiştir. 

10- Askeri ve Sivil teşkilatlar dağıtılmayacak, yönetim devredilmeyecek ve silahlar teslim edilmeyecektir. 

Önemi 

1- Gerektiğinde silahlı mücadele yapılacağı belirtilmiştir.

2- Mondros Antlaşmasına karşı çıkılmıştır.

3- Yapılacak mücadelenin top yekûn olacağı belirtilmiştir.

4- Mustafa Kemal Paşanın asıl görevini yerine getirmeyeceği ortaya çıkmıştır.

5- Askeri ve sivil makamların Milli Mücadele yanlılarında kalması amaçlanmıştır. 

Amasya Genelgesinin Mili Mücadeledeki Yeri 

1- Bir ihtilal beyannamesi özelliğini taşır.

2- Türk İnkılâbının İhtilal Safhasını başlatmıştır.

3- Siyasi, askeri ve hukuki bir direniş başlatmıştır.

4- Havza Genelgesiyle uyanan ulusal bilinç harekete geçirilmiştir.

5- İstanbul’un Anadolu’nun sesini dinlemesi gerektiği belirtilmiştir.

6- İstanbul hükümetine güvenini yitiren vatansever aydın ve subayların Anadolu’ya geçmeleri sağlanmıştır.

7- Sivas Kongresi için delege seçimleri yapılmaya başlanmıştır.

8- En karanlık günlerde bir milletin yeniden dirilişini sağlamıştır.

9- Mili Mücadelenin gerekçesi, amacı ve yöntemi belirtilmiş ve bütün kongrelerin ve teşkilatların temeli bu genelgeye dayanır.

10- Milli egemenlik ve milli bağımsızlık birlikte başlatılmıştır.

11- İstanbul hükümetine karşı cephe alınmasına rağmen saltanata karşı çıkılmamıştır. 

Amasya Genelgesine Tepkiler 

1- İstanbul hükümeti Mustafa Kemal Paşayı İstanbul’a çağırmış ve isterse izne ayrılabileceğini söylemiştir.

2- İstanbul hükümeti genelgenin yasadışı olduğunu ilan etmiş ve uygulayanların tutuklanacağını açıklamıştır.

3- Mustafa kemal Paşanın İstanbul’a gelmemesinden dolayı müfettişlik görevinden alınmış ve tutuklama kararı çıkartmıştır. 

ERZURUM KONGRESİ 23 Temmuz–7 Ağustos 1919  

Mustafa Kemal Paşa Tokat’tan Erzurum’a geçmiş ve bir süre daha İstanbul ile haberleşmeyi sürdürmüştür. Ancak bunun fayda sağlamadığını görerek askerlikten istifa etmiştir ve İstanbul hükümetine bağlılığı ve emirlere uyma zorunluluğu ortadan kalkmıştır. Mustafa Kemal sivil olarak ulusal direnişi teşkilatlandırmayı sürdürmüştür. Sivil olarak ilk çalışması Erzurum Kongresinin başkanlığıdır.            Ermenilerin Doğu Anadolu’daki faaliyetlerine karşı Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurulmuş ve bu cemiyetin çalışmaları sonucu bu kongre toplanmış ve ileri gelenler ve Kazım Karabekir daveti üzerine Mustafa Kemal de katılmıştır.Mustafa Kemal askerlikten istifa ettiği zaman 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Ben ve ordum emrinizdeyiz diyerek onu desteklemiştir 

Kongrenin Toplanma Nedenleri 

3 Mart 1918 de Rusya ile Brest Litowsk Antlaşması yapılarak Doğu Anadolu Osmanlıya kalmıştı. Fakat İtilaf devletleri bu antlaşmayı tanımamaktaydı. Mondros’ta Doğu Anadolu’da Ermeni Vilayetleri ifadesi vardı. Ve Ermeni devleti kurmayı amaçlıyorlardı.18 Ocak 1918 deki Paris Barış Konferansında Doğu Anadolu’da ermeni Devleti kurulması kararı alındı. Bu kongrenin temel amacı, bölgenin Türk yurdu olarak kalmasını sağlayacak kararlar almaktı. Bu kongreye Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti de delege göndererek katılmıştır. 

Kongrenin Açılışı ve Alınan Kararlar 

Doğu Anadolu illerinden 54 delegenin katılmasıyla kongre başladı. Kongrenin başladığı gün İstanbul hükümeti başkanı Damat Ferit Paşa kongreyi isyan hareketi olarak nitelemiştir. 

1- Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür parçalanamaz 

Önemi 

1- Yurdun her bölgesinin bir bütün olduğunu ve sınırlardan taviz verilmeyeceği belirtilmiştir.

2- Milli Sınırlar ifadesi ilk defa kullanılmıştır.

3- Bu madde Misak-ı Milli kararlarında da yer almıştır. 

2- Her türlü işgale karşı millet birlikte karşı koyacaktır. 

Önemi 

1-Bölgesel güçlerin birlikte hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir.

2- Bu amaçla ilk önemli adım olarak da Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu cemiyetleri, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirildi.  

3- İstanbul hükümeti görevini yapamazsa geçici bir hükümet kurulacaktır. Hükümetin üyeleri Milli Kongre veya Temsil Heyeti tarafından seçilecektir.  

Önemi 

1- İstanbul hükümetine karşı Alternatif bir hükümet kurulması gerektiği belirtilmiştir.

2- Alınan kararların uygulanabilmesi için bölgesel bir Temsil Heyeti oluşturulmuş, başkan da Mustafa Kemal Paşa seçilmiştir. 

4- Mili iradeyi hâkim kılmak için milli kuvvetler kullanılmalıdır. 

Önemi 

1- Ulusal iradenin hâkim kılınması gerektiği belirtilmiştir.

2- Yabancı devletlerden yardım almaktansa bu işin milli kuvvetler ile gerçekleştirileceği belirtilmiştir.    

5- Hıristiyan halka siyasi hâkimiyetimizi ve Sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez.  

Önemi 

1- Azınlıkların Tanzimat ve Islahat Fermanıyla kazandıkları ayrıcalıkların kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

2- Her yönüyle tam bağımsızlık hedeflendiği ve hiçbir devletin karışamayacağı belirtilmiştir. 

6- Manda ve himaye kabul edilemez. 

Önemi 

1- Mondros’tan sonra ulusal direnişin gerçekleşemeyeceğine inanalar Yurdun parçalanmasına karşı İngiliz veya ABD manda yönetimini istemekteydiler. Buna ilk ciddi tepki Erzurum Kongresindeki bu kararla belirtilmiştir. 

7- Mebusan Meclisi hemen toplanmalı ve hükümeti denetlemelidir. 

Önemi 

1- İstanbul hükümeti denetlenemediği için milleti temsil edemediği belirtilmiştir.

2- Meclisin açılarak milli iradenin egemen kılınması amaçlanmıştır.

3- Ulusal iradeye verilen önem belirtilmiştir. 

Erzurum Kongresinin Milli Mücadeledeki Yeri 

1- Bölgesel bir kongre olmasına rağmen alınan kararlar tüm yurdu ilgilendiren niteliktedir.

2- Bu kongrede ulusal egemenliği koşulsuz olarak gerçekleştirmek görüşü ortaya çıkmıştır.

3- Bu karaların uygulanması için 9 kişilik heyet oluşmuş ve Mustafa Kemal Başkan seçilmiştir. Yetkileri bölgeseldir. Fakat Sivas Kongresinde Tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

4- Yetkileri elinden alınmış olduğu halde Mustafa Kemal Paşayı başkan seçmeleri ona güvendiklerini gösterir.

5- alınan kararlar sadece İstanbul hükümetini değil itilaf devletlerini de bağlayıcı niteliktedir.

6- Mondros Ateşkes Antlaşmasının kabul edilmediği açıkça belirtilmiştir.

7- Osmanlı yönetimi ile halk arasında büyük görüş ayrılığı olduğu ortaya çıktı.

8- Erzurum Kongresi bir meclis gibi hareket etmiştir.

9- Erzurum Kongresi batı direnişine de olumlu etki yapmıştır.

10-Erzurum Kongresindeki kararlar Sivas Kongresinde aynen kabul edilmiştir.

11- Doğu Anadolu’daki direnişler birleştirilmiş ve bütün yurtta birleştirilmesi yolunda ilk adım atılmıştır.

12- İstanbul hükümeti Kongrenin engellenmesini ve Mustafa Kemal Paşanın tutuklanmasını istemesine rağmen istekleri yapılmamıştır. Bu da güvenirliğini ve otoritesini kaybettiğini gösteriştir.

13- Mustafa Kemal Paşa İstanbul hükümetinin karşı halkın temsilcisi ve lideri olarak seçilmiştir.

14- Bu kararlar bütün resmi makamlara ve itilaf devletlerine gönderilmiştir.           

4- BALIKESİR KONGRESİ 26–30 Temmuz 1919  

Batı Anadolu’da Yunan ordularına karşı düzensiz hareket eden Kuvay-ı Milliye birliklerini örgütlemek için bölgesel kongreler düzenlenmiştir. En önemlilerinden biri bu kongredir. 

1- Yunan ordusuna karşı seferberlik devam edecek

2- Herkes Yunanlılara karşı silâhaltına alınmakla yükümlüdür

3- Askerlikten kaçanlar cezalandırılacaklardır.

4- Direnişi bir elden yönetmek için Merkezi bir heyet kurulacaktır. 

Önemi 

1- Amasya Genelgesinin kararları bu kongrede de kabul edildi.

2- Sadece Batı Anadolu’daki direnişi örgütlemek için kararlar alınmıştır.

3- İstanbul hükümetinin yetersizliği bir kez daha ortaya çıktı.

4- Batı Anadolu’daki direnişin yönetimi bir merkezde toplanmıştır.

5- Kongre kararları itilaf devletlerine telgrafla bildirilmiştir.

6- Amacı ve alınan kararlar ile bölgesel bir kongredir. 

 5- ALAŞEHİR KONGRESİ 16–25 Ağustos 1919 

Balıkesir kongresinde alınan kararları gözden geçirmek ve kararların daha iyi uygulanmasını sağlamak için toplanmıştır.  

1- Yunanlılara karşı direniş işgaller sona erene kadar sürecektir.

2- Yunanlılara karşı askere alma işlemleri hızlandırılacaktır.

3- Yunanlıların halka yaptığı katliamlar nedeniyle gerekirse itilaf devletlerinden yardım istenecektir. 

Önemi 

1- Yunanlılarla daha etkili mücadele gerektiği belirtilmiştir.

2- Yunanlıların katliamlarından hoşnut olmayan itilaf devletlerinin bu durumundan yararlanılması amaçlanmıştır.

3- Askeri örgütlenmeye öncelik verilmesi belirtilmiştir.

4- İstanbul hükümetine karşı çıkılmış padişaha ise bağlılık bildirilmiştir.

5- Bölgesel bir kongredir. 

NOT: Toplanması yönüyle Erzurum Kongresi gibi bölgesel olmalarına karşın farkı bu kongrelerde Mustafa Kemal Paşa gibi bir liderlerinin olmayışıdır.  

NOT: Balıkesir ve Alaşehir Kongreleriyle Yunanlılara karşı Batı Cephesi kurulmuştur. Sivas Kongresinde de alınan kararla Ali Fuat Paşa Batı Cephesinin komutanı olmuş ve Batı direnişi Temsil Heyetine bağlı hale geldi.  

SİVAS KONGRESİ 4–11 Eylül 1919 

Sivas’ta kongrensin toplanacağı Amasya genelgesinde duyurulmuş ve her ilden üç kişinin katılması istenmişti. 

Sivas Kongresinin Amaçları 

1- Amasya Genelgesinin karalarını uygulamaya geçirmek

2- Ülke genelindeki direnişi tek elde toplamak ve yönetmek

3- Temsil Heyetinin tüm yurdu temsil etmesini sağlamak

4- İstanbul hükümetinin yetersiz kalmasıyla halkın haklarını koruyan kararlar almak 

NOT: İtilaf devletlerinin baskısıyla İstanbul hükümeti kongreyi engelleme isteyerek Anadolu’daki otoritesini kazanmaya çalışmıştır.     

Sivas Kongresini Engelleme Çalışmaları 

1- İstanbul hükümeti kongreyi yasadışı ilan etti ve katılanların tutuklanacağını bildirdi.

2- Sivas’a giden yollarda denetim artırıldı.

3- Harput-Elazığ valisi Ali Galip kongreyi basmakla görevlendirildi4- kongre toplanırsa şehrin Fransızlarca işgal edileceği duyuruldu 

NOT: Bütün engellemelere rağmen Sivas Kongresi toplandı. Fakat baskı nedeniyle katılamayan delegeler oldu. Kongreyi basmak isteyen Elazığ valisi Ali Galip’in ordusunu Kazım Karabekir tarafından dağıtılmıştır. Bu durum Anadolu’daki direnişin İstanbul’a karşı gücünü göstermektedir. Bu olay sonrasında Mustafa Kemal Paşa İstanbul Hükümeti ile Anadolu arasındaki haberleşmeyi kesmiştir. 

1- Milli sınırlar içinde vatanın bir bütün olduğu ve parçalanamayacağı belirtilmiştir. 

Önemi 

1- Erzurum Kongresinde alınan bu karar bütün temsilciler tarafından onaylanmıştır. 

2- Gayri Müslimlere siyasi egemenliğimizi ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez. 

Önemi 

1- Din ve ırk ayrımcılığına karşı çıkılmış ve bu amaçla dış baskılara boyun eğilmeyeceği belirtilmiştir. 

3- Ulusal direnişi etkili kılmak için bütün cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk cemiyeti adı altında birleştirilmiştir. 

Önemi 

1- Yurt genelindeki direniş tek elde toplanmıştır.2- Bölgesel direniş yerine ulusal bir örgütlenme düşüncesi kabul edilmiştir. 

4- Temsil Kurulunun yetkileri tüm yurdu temsil edecek şekilde genişletilmiştir. 

Önemi 

1- Erzurum Kongresinde oluşturulan Temsil Heyeti tüm yurdu temsil eder hale gelmiştir.

2- Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adına Temsil Heyeti karar verme yetkisine sahip oldu.

3- Temsil Heyeti başkanlığına seçilen Mustafa Kemal Paşa yurt çapında direnişin temsilcisi olmuştur.

4- Temsil Kurulu Ali Fuat Paşayı Batı Cephesine atayarak yürütme yetkisini kullanarak ilk defa hükümet gibi hareket etmiştir.

5- Temsil Kurulu 23 Nisan 1920 Ankara’da TBMM açılana kadar varlığını devam ettirmiştir. 

5- Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.  

Önemi 

1- Erzurum Kongresinde büyük tartışmaya sebep olan bu konu bu kongrede de tartışılmış ve Kongre bu konu nedeniyle dağılma tehlikesi geçirmiştir. Fakat delegeler ikna edilerek manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.       

6- Mebusan Meclisinin toplanabilmesi için çalışmalara devam edilmesi kararlaştırıldı. 

Önemi 

1- Ulusal iradenin her şeye rağmen sağlanması gerektiği belirtilmiştir. 

7- Milletin bağımsızlığını ve vatanın bütünlüğünü tehlikeye düşürmemek kaydıyla herhangi bir devletten ekonomik yardım alınabileceği belirtilmiştir. 

Önemi 

1- Ülkenin kurtulması ve kalkınması için her türlü çalışmanın yapılabileceği ancak milletin bağımsızlığı ve vatanın bütünlüğünden taviz verilemez.  

SİVAS KONGRESİNİN SONUÇLARI 

1- Her yönüyle ulusal bir kongredir.

2- Yurdun her yerinden delegelerin katılmasıyla meclis gibi çalışmış TBMM’nin bir provasıdır.

3- Erzurum Kongresinde alınan kararların bütün yurt için geçerli olması sağlanmıştır.

4- Mustafa Kemal Paşa tüm askeri ve sivil direnişin lideridir.

5- Batı, Doğu ve Güney Cephelerindeki askerlerin organizeli hareket etmeleri sağlanmıştır.

6- Temsil Heyetinin uygulamaları sonucu Damat Ferit Kabinesi 2 Ekim 1919 da istifa etmiştir ve yerine Ali Rıza Paşa Kabinesi kurulmuştur. Bu gelişme Temsil Heyetinin ilk siyasi başarısıdır.

7- Amasya Genelgesinde alınan kararlar yurt genelinde uygulamaya koyulmuştur.

8- Temsil Heyeti İstanbul hükümetine karşı alternatif bir hükümet gibi hareket etmeye başlamıştır.

9- Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararlar Misak-ı Milli’nin de temelini oluşturmuştur.

10- İstanbul hükümeti ile Temsil Heyetinin arasındaki Amasya Görüşmelerinin yapılmasında Sivas Kongresi etkili olmuştur.

11- Kongreden sonra Temsil Heyetinin yayın organı İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmaya başlandı. 

NOT: Sivas Kongresinden 1 hafta sonra Sivas’a gelen Amerikalı General J.G. Harbord ile görüşen Mustafa Kemal bir Türk devleti kuracağını söyleyerek Sivas Kongresinin amacını göstermiştir.  

AMASYA GÖRÜŞMELERİ VE PROTOKOLÜ 20–22- Ekim 1919  

Damat Ferit Paşanın yerine hükümet kuran Ali Rıza Paşa uzlaşmacı bir tavır sergiledi. Mustafa Kemal Paşa Ali Rıza Paşaya Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararlara saygılı olursa yardım edebileceğini söylemiştir. İstanbul hükümeti Bahriye Nazırı Salih Paşayı Amasya’ya gönderdi. 

Protokoldeki Maddeler 

Temsil Heyeti başkanı Mustafa Kemal ile Salih paşa arasında şu kararlar alındı. 

1- Mebusan Meclisinin açılması için milletvekili seçimleri serbestçe yapılacak

2- İstanbul hükümeti lehinde ve aleyhinde hiçbir çalışma yapılmayacak

3- Sivas Kongresi kararları Mebusan Meclisine sunulmak şartıyla prensip olarak uygun görülmüştür.

4- Mebusan Meclisinin güvenli olmayan İstanbul’da toplanması uygun değildir.

5- Azınlıklara siyasi ve sosyal dengeleri bozacak ayrıcalıklar tanınmamalıdır.

6- Temsil Heyeti İstanbul hükümeti tarafından tanınmalıdır.

7- Türklerin bulunduğu milli sınırların işgaline izin verilmemelidir. 8- Temsil Heyetinin izni alınmadan İtilaf devletleri ile her hangi bir antlaşma yapılmamalıdır. 

Önemi 

1- İstanbul hükümeti Temsil Heyetini resmen tanımıştır.

2- Ulusal direnişin göz ardı edilemeyeceği ispatlanmıştır.

3- Anadolu’nun kabul etmediği hiçbir şeyin uygulanamayacağı görülmüştür.

4- Salih Paşa bu protokolü İstanbul hükümetine sunmuş fakat kabul ettirememiştir.

5- Sadece Mebuslar Meclisi açılması konusunda fikir birliğine varıldığı ortaya çıkmıştır.

6- Temsil Heyeti bu görüşmeden sonra Mebusan Meclisi seçimleri ile ilgilenmiştir.   

TEMSİL HEYETİNİN ANKARA’YA GELİŞİ 27 Aralık 1919 

Amasya Görüşmelerinden sonra Mustafa Kemal Paşa Sivas’a döndü ve komutanlarla görüştü Amasya Görüşmelerinde varılan uzlaşma ile Anadolu’da seçimler yapıldı ve seçilen mebuslar İstanbul’da toplanarak Mebusan Meclisi çalışmalarına başlamıştır. Erzurum mebusu seçilen Mustafa Kemal Paşa İstanbul’da toplanacak Mebuslar Meclisinin güven içinde olana kadar Temsil Heyeti ile Ankara’ya hareket etmiş ve Ankara’da kalmıştır. 

Temsil Heyetinin Ankara’ya Gelmesinin Nedenleri 

1- İstanbul’da açılan Mebusan Meclisinin çalışmalarını yakından takip etmek

2- Meclise giden çoğu milletvekilinin yolu Ankara’dan geçmesini değerlendirerek onlarla görüşmek

3- Batı Cephesindeki gelişmeleri yakından takip etmek

4- Milli Mücadele yanlısı Ankara halkının desteğini almak 

NOT: 27 Aralık 1919 da Ankara’ya gelen Mustafa Kemal Paşa İstanbul’a gidecek milletvekilleriyle görüşerek onlardan şu İsteklerde bulunmuştur.  

1- Açılacak olan Mebusan Meclisinde Müdafaa-i Hukuk Grubu kurulmalıdır. 

Önemi 

1- Böylece Sivas Kongresinde alınan kararların kabul edilmesi kolaylaşacaktır. 

2- Sivas Kongresi kararları Mebusan Meclisine kabul ettirilmelidir. 

Önemi 

1- Bu kararlar Mustafa Kemal ve miletvekilleri ile son kez görüşülmüş, düzenlenmiş ve Misak-ı Milli’nin taslağı hazırlanmıştır.

3- Mebusan Meclisi İstanbul dışında toplanmalıdır. 

Önemi 

1- Meclisin İtilaf devletleri baskısından kurtarılarak hiçbir etki altında kalmadan milli kararların alınmasını sağlamak amaçlanmıştır. 

4- Mümkünse Mustafa Kemal Paşa meclis başkanı seçilmelidir. 

Önemi 

1- Mebusan Meclisinin Mustafa Kemal Paşanın yönetimine alınması düşünülmüştür. Böylece ulusal direnişin Osmanlının en yetkili kurumu tarafından yönetilmesi amaçlanmıştır.