Baba Tarihçi

SON OSMANLI MEBUSAN MECLİSİSNİN ÇALIŞMALARI12 Ocak–18 Mart 1920 

Amasya Görüşmelerinde İstanbul hükümeti ile Temsil Heyetinin anlaştığı ortak konu Mebusan Meclisinin açılmasıdır. Temsil Heyetinin amacı İstanbul hükümetini denetim altına alarak milli kararları kabul ettirmekti. İstanbul hükümeti de Anadolu’daki otoritesini bu yolla tekrar kazanmayı amaçlamıştır. İlk başta Meclisin açılmasını sakıncalı gören itilaf devletleri sonraları Osmanlı ile yapacakları antlaşmayı meclise onaylatabilmeleri için kendi denetimlerinde olan İstanbul’da açılmasını desteklediler. 12 Ocak 1920 de açılan meclisin milletvekilleri saltanata bağlıydı. Ankara’da Mustafa Kemal ile görüşen birçok milletvekili sözünden dönmüştü. Sonuçta meclis başkanı seçilemedi. Mecliste Müdafaa-i Hukuk Grubu kurulmamış onun yerine az milletvekili ile Felah-ı Vatan Grubu oluşturulmuştur. Bu da milletvekillerinin baskı ile fikirlerinin değiştirdiklerini göstermiştir. Yine de Milli Mücadelecilerin çoğunlukta olduğu mecliste 28 Ocak 1920 de Misak-ı Milli karaları gizli bir oturumda kabul edilmiş. 17 Şubat 1920 de açık oturumla bütün dünyaya duyurulmuştur.  

MİSAK-I MİLLİ (Milli Yemin) 28 Ocak 1920 

1- 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzaladığı gün işgal edilen çoğunluğu Araplardan oluşan yerler bölge halkının vereceği karara bağlı olacaktır. Fakat çoğunluğu Türk ve İslam olan yerler bölünemez ve ayrılamaz bir bütündür. 

Önemi 

1- İlk defa Erzurum Kongresinde ifade edilmiş Sivas Kongresinde de kabul edilmiş olan Milli sınırlar bu madde ile açıklanmıştır.

2- Vatanın bölünmez bir bütün olduğunu ve işgallerin tanınmayacağını belirtmiştir.

3- Mondros’tan sonra yapılan işgallerin sona ermesi gerektiği belirtilmiştir.

4- 1. Dünya Savaşı sırasında işgal edilen çoğunluğu Arapların olduğu bölgenin yönetimi işgalci devletlere bırakılmasına karşı çıkılmış ve Wilson ilkesine dayanarak halk oylaması yapılması istenmiştir.  

2- Halkın oyları ile anavatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse tekrar halk oylaması yapılmalıdır. 

Önemi 

1- Bu üç vilayetin durumu 3 Mart 1918 de Rusya ile yapılan Brest Litowsk antlaşması ile halk oylamasına gidilmesine karar verildi. Yapılan oylamada bu iller Osmanlıya bağlanmayı kabul etti. Mondros’ta ise Osmanlının bu illerden çekilmesi kararlaştırılmıştı. Bu madde halkın çoğunluğunun Türk olması nedenine dayanmıştır. 

3- Batı Trakya’nın hukuki durumu bir halk oylaması ile belirlenmelidir. 

Önemi 

1- Osmanlının Balkan Savaşlarında kaybettiği Batı Trakya’da Türklerin çoğunlukta olması nedeniyle bu karar alınmıştır. 

4- İstanbul ve Marmara’nın güvenliği sağlandıktan sonra İstanbul ve Çanakkale Boğazı ticari ulaşıma açılacaktır. Bu konuda ilgili devletlerin oybirliğine gitmesi gerekir. 

Önemi 

1- İstanbul’un ve Boğazların güvenliği garanti altına alınmak istenmiş, Boğazların Türk yönetimine bırakılması gerektiği belirtilmiştir.  

5- Azınlıkların hakları komşu ülkelerde yaşayan Müslüman halka tanınan haklar kadar güvenlik altına alınacaktır. 

Önemi 

1- Komşu ülkelerde yaşayan Müslüman halkın uluslar arası antlaşmalarla belirlenmiş olan haklarını kullanabilmeleri karşılığında Osmanlıdaki azınlıklar için de geçerli alabileceği belirtilmiştir. 

6- Siyasi, adli ve mali gelişmemize engel olan her türlü sınırlandırmalar kaldırılmalıdır. 

Önemi 

1- Osmanlının iç işlerine karışma anlamına gelen her türlü durumun ortadan kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.

2- Özellikle kapitülasyonların kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.   

Misak-ı Milli’nin Kurtuluş Savaşındaki Yeri 

1- Daha önce yasadışı olarak ilan edilen Erzurum ve Sivas Kongreleri kararları Mebusan Meclisi tarafından onaylanmış ve resmiyet kazanmıştır.

2- Milli Sınırların ne anlama geldiği açıkça belirtilmiştir.

3- Mustafa Kemal Paşanın ulusal direnişin haklılığı kabul edilmiştir.

4- yapılacak barış antlaşmasında Türk tarafının kabul edeceği konular ve sınırlar belirtilmiştir.

5- Siyasi, ekonomik ve hukuki alanlarda tam bağımsızlığın amaçlandığı belirtilmiştir.

6- Milli Mücadelenin siyasi programı belirlenmiştir.

7- Lozan Barış Antlaşması görüşmelerinde Misak-ı Milli kararları TBMM temsilcilerinin temel dayanağı olmuştur.  

Misak-ı Milli’ye Tepkiler ve İstanbul’un İşgali 

İtilaf devletleri ve İstanbul hükümeti Meclise baskı yaparak kararların iptal edilmesini istemiş fakat başaramamışlardır. İtilaf devletlerinin baskısı nedeniyle Ali Rıza Paşa kabinesi istifa etmiş ve Salih Paşa yeni kabine kurmuştur. Fakat İtilaf devletleri baskıyı artırarak 16 Mart 1920 de İstanbul’u işgal etmiş ve birçok aydını tutuklamışlardır. Azınlıkların Müslümanlara karşı yağmalamaları başlamış birçok Türk subayı tutuklanmıştır. Meclisin yapılanları sindiremeyeceğini anlayan itilaf devletleri Mebusan Meclisini kuşatmış, çok sayıda milletvekilini tutuklamış ve zorla meclisi kapatmıştır. 

NOT: İtilaf devletleri İstanbul’un işgalinin Anadolu’da ayaklanmaya neden olmasını önlemek için şu bilgiyi yayınlamışlardır. 

1- İşgal geçicidir.

2- İtilaf devletlerinin amacı saltanat makamının etkisini kırmak değil daha etkili hale gelmesini sağlamaktır.

3- Anadolu’da isyan çıktığında veya katliam yapıldığında İstanbul Türklerden alınacaktır.

4- Herkes saltanat makamı olan İstanbul’un emirlerine uymalıdır.            

Mustafa Kemal Paşanın İstanbul’un İşgaline Karşı Tepkisi 

İstanbul’u işgali ve meclisin kapatılması Mustafa Kemal Paşanın Meclisi İstanbul’un dışında güvenli bir yerde kurulması gerektiği fikrini haklı çıkarmıştır. Mustafa Kemal Paşa Milli İradenin Ankara’da harekete geçmesi için şu çalışmaları yapmıştır. 

1- İtilaf devletlerine protesto telgrafları çekerek işgalin haksız olduğunu belirtmiştir.

2- Tutuklanmamış milletvekillerini Ankara’ya çağırarak yeniden seçimler yapılmasını ve Ankara’da meclis kurulması çağrısında bulundu.

3- Gelirleri İstanbul’a giden kurumların bu gelirlerini dondurmalarını istedi.

4- Ani bir işgali önlemek için Ankara’ya bağlantısı olan Geyve ve Ulukışla demiryollarını tahrip ettirmiştir.  

NOT:  İstanbul’un işgali ve meclisin kapatılması direnişi daha kararlı hale getirdi. Bu durum Mustafa Kemal Paşanın kurtuluşun tek çaresi olduğunu göstermiş ve TBMM’nin açılmasını hızlandırmıştır.   

TBMM’NİN AÇILMASI VE ÇALIŞMALARI 

Mustafa Kemal Paşa Meclisin güvenli olmadığı için İstanbul’da açılmasına karşı çıkmıştı. Meclis itilaf devletlerince kapatılınca haklılığı ortaya çıktı ve yeni bir meclis için çalışmalara başladı.19 Mart 1920 de bir genelge yayınlayarak Ankara’da olağanüstü toplanacak meclise her ilden 5 milletvekili seçilerek 15 gün içinde Ankara’ya gelmelerini istedi. İstanbul’daki meclisten tutuklanmamış olanlar da seçime girmeden Ankara’daki meclise katılmalarını istedi. Bu da Mustafa Kemal Paşanın milli iradeye verdiği önemi gösterir. İstanbul işgal edilmesine rağmen Mustafa Kemal’in çağrısına katıldı ve bazı engellemeler dışında seçimler yapılarak 23 Nisan 1920 de Ankara’da meclis açıldı. Bu meclis 1 Nisan 1923’e kadar olağanüstü yetkilere sahip meclis adıyla açıldı. İlk oturumu 120 kişi ile gerçekleşmiş, sonradan katılanlarla bu sayı 390’a ulaşmıştır. Mustafa Kemal Paşa başkan seçilmiş ve meclisin çalışma sistemi ile ilgili bir önerge vermiş ve 24 Nisan 1920 de meclis tarafından kabul edilmiştir.   

İLK TBMM’NİN ÇALIŞMA ESASLARI 

1-TBMM’nin üstünde hiçbir güç yoktur. 

Önemi 

1- Yönetimde tek egemen güç millettir ve ulusun egemenliğine dayalı yönetim anlayışı benimsenmiştir.

2- Saltanat makamı ve İstanbul hükümetinin TBMM’yi yönlendiremeyeceği belirtilmiştir. 

2- Padişah ve halife zor durumdan kurtulduğu zaman meclis onların durumunu kanunlarla belirleyecektir. 

Önemi 

1- Milli birliğin korunması, saltanat yanlılarının küstürülmemesi için böyle bir madde benimsenmiştir.

2- Bu maddeyle TBMM’nin padişahı da kurtarmak için mücadele ettiği belirtilmiştir. 

3- Hükümet kurmak gereklidir. Geçici bir reis veya padişah vekili atamak doğru değildir. 

Önemi 

1- Alınacak kararları uygulanabilmesi için İstanbul hükümeti yerine Ankara’daki meclis yeni hükümet kurmalıdır.  

2- Ankara’daki hükümetin her türlü faaliyette tek yetkili olduğu belirtilmiştir.

3- Padişah vekili atanamaz denerek TBMM hükümetinin baskıda kalmamasını sağlamıştır.

4- Yeni açılan meclisin sürekli olduğu ve kararların bağımsız olduğu belirtilmiştir. 

4- TBMM, yasama ve yürütme yetkisine sahiptir. 

Önemi 

1- Olağanüstü bir durumda açıldığı için meclis tüm yetkileri elinde toplamıştır. (Güçler Birliği)

2- Güçler Birliği uygulanarak alınacak kararları kısa sürede sonuçlanması amaçlandırılmıştır.3- Yasama yetkisini kullanan TBMM suçluların yargılanması için ‘İstiklal Mahkemeleri’ kurulmasını kararlaştırılmış ve böylece meclis yargı yetkisini de eline almıştır. 

5- Meclisten seçilecek bir heyet hükümet işlerini yürütecektir. Meclis başkanı hükümetinde başkanıdır. 

Önemi 

1- Meclis Hükümeti Sistemi kabul edilmiştir. Cumhuriyetin İlanından sonra bu sistemin yerini Kabine Sistemi almıştır.   

İLK TBMM’NİN ÖZELLİKLERİ 

1- İşgallere karşı oluşan direniş tek çatı altında toplanmıştır.

2- Milletin iradesi yönetimde egemen kılınmış Ulusal egemenlik gerçekleşmiştir.

3- Osmanlı Mebusan Meclisi milletvekilleri de TBMM’ye katılmış böylece TBMM farklı görüşlere açık olduğunu göstermiştir.

4- TBMM Güçler Birliğini benimsemiş ve böylece Olağanüstü yetkilere sahip meclis ya da İhtilalci Meclis unvanını almıştır.

5- Kurtuluş Savaşında bütün savaşalar TBMM tarafından yönetildiği için Savaş Meclisi de denir.

6- Yeni Türk Devletinin ilk kurumlarını kurması ve temel yasarlını kabul etmiş olması bakımından Kurucu Meclis de denir.

7- TBMM’nin açılmasıyla Temsil Heyetinin görevi sona ermiştir.

8- İtilaf devletlerine telgraf çekilerek İstanbul hükümeti ile yapılacak hiçbir antlaşmanın kabul edilmeyeceği bildirilmiştir.

9- 23 Nisan 1920 de açılan ilk TBMM 1 Nisan 1923 de seçimlerin yeniden yapılması için çalışmalarına son vermiş ikinci meclis 11 Ağustos 1923 de açılmıştır.

10- İlk TBMM’de azınlık milletvekillerinin bulunmaması bu meclisin milliyetçi niteliklere sahip olduğunu gösterir. 

 İLK TBMM YAPTIĞI FAALİYETLER 

1- Hıyanet-i Vataniye kanunu çıkarıldı.

2- İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

3- İç isyanlar bastırıldı.

4- Batı Anadolu’da düzenli ordu kuruldu.

5- 1. İnönü, 2. İnönü, Eskişehir-Kütahya, Sakarya, Büyük Taaruz ve Başkomutanlık savaşları yapıldı.

6- Doğu, Güney ve Batı cephelerindeki zaferlerle Anadolu işgallerden kurtarıldı.

7- 1921 Anayasası ile İstiklal Marşı kabul edildi.

8- Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı.

9- Saltanat kaldırıldı.

10- Lozan Görüşmeleri başlatıldı. Bu sırada meclis seçime gittiği için Lozan Antlaşmasını ikinci TBMM onayladı.    

 TBMM’YE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR 

Direnişin engellenememesi ve Meclisin açılması sonucu itilaf devletlerinin desteğiyle Damat Ferit hükümeti 4 Mayıs 1920 de Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları için idam kararı aldı. İstanbul Şeyhülislamından Mustafa Kemal aleyhine fetvalar alınmış ve Anadolu’ya dağıtılmıştır. Ayrıca Kuvay-ı Milliye’ye karşı çıkan isyanlar desteklenerek TBMM’nin otoritesinin zayıflatılması amaçlanmıştır. 

1- İSTANBUL HÜKÜMETİ TARAFINDAN ÇIKARILAN İSYANLAR 

Aznavur Ayaklanması 

Osmanlı subayı Ahmet Aznavur İstanbul ve itilafçılardan aldığı destekle Manyas, Susurluk, Biga, Gönen ve Ulubat’ta çıkarmış Kuvayı Milliye Kasım 1919 da isyanı bastırmıştır. TBMM açıldıktan sonra tekrar ayaklanmış bu defa Çerkes Ethem ve Ali Fuat Paşa Mayıs 1920 de etkisiz hale getirmiştir. 

Kuvay-ı İnzibatiye Ayaklanması 

İstanbul hükümeti itilafçılardan silah alarak Adapazarı Geyve bölgesinde Kuvay-ı Milliye’ye karşı bu birliği kurmuş. Hilafet Ordusu da denir. Bu birlik Kuvay-ı Milliye’ye saldırmış fakat yenilerek dağılmış ve gönüllü olarak Kuvay-ı Milliye’ye katılmışlardır. 

NOT: Boğazlarda çıkan bu isyanları itilaf devletlerinin desteklemesinin nedeni Kuvay-ı Milliye’nin teşkilatlanmasını önlemekti ama başaramadılar.   

2- İSTANBUL HÜKÜMETİ VE İTİLAF DEVLETLERİNİN KIŞKIRTMASI İLE ÇIKAN AYAKLANMALAR   

İtilaf Devletleri işgalleri kolaylaştırmak, Sevr Antlaşmasını kolayca uygulayabilmek ve TBMM’nin Anadolu’daki otoritesini yok etmek için bu isyanlara destek vermişlerdir. 

Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı Ayaklanmaları 

Boğazlara yakın bölgelerde İngiliz desteğiyle 13 Nisan 1920 de bu isyanlar başladı. Kuvay-ı Milliye bu isyanları 23 Eylül 1920 de isyanlara son verdi. 

Yozgat-Boğazlayan Ayaklanmaları 

Çapanoğulları ve Aynacı oğulları ailelerinin yönlendirdiği bu isyanlar Çerkes Ethem’in yardımıyla 1920’nin sonlarında bastırılmıştır. 

Afyon Ayaklanması 

Yozgat isyanı sırasında Afyon’da Çopur Musa isyan etmiş kuvayı Milliye baskısı sonucu Yunan ordusuna sığınmış ve isyan sona ermiştir. 

Konya Ayaklanması 

En önemlisi Delibaş Mehmet isyanıdır. Kuvayı Milliye’nin baskısı sonucu Mersin’deki Fransız birliklerine sığınmış ve isyan sona ermiştir. 

Milli Aşireti Ayaklanması 

Urfa, Siverek ve Viran şehir’de Fransızların desteği ile ayaklanan Milli aşireti Kuvayı Milliye ye karşı başarısız olunca Fransızlara sığınmış ve isyan sona ermiştir. 

Ali Batı İsyanı: Mardin ve Nusaybin’de çıkmıştır.

Şeyh Eşref İsyanı: Bayburt’ta çıkmıştır. 

Koçkiri İsyanı: Erzincan, Zara ve Koç hisar’da çıkmıştır. 

NOT: Bu isyanlar TBMM’ye karşı çıkmış ve bastırılmıştır. 

3- AZINLIKLARIN ÇIKARDIĞI İSYANLAR 

Rum ve Ermeniler Wilson İlkelerine dayanarak bağımsız devlet kurmak için ayaklanmıştır. Doğu Anadolu’da Ermenilerin Rusya desteğiyle ayaklanan Ermeniler birçok insanı öldürmüştür. 15. Ordu komutanı Kazım Karabekir Ermenileri sınırlarımızın dışına atarak Gümrü Antlaşması imzalanarak Ermeni sorunu sona ermiştir. Adana, Urfa, Antep ve Maraş’taki Ermeniler Fransızların desteği ile ayaklanmış Kuvayı Milliye’nin hem Fransızlar hem Ermeniler bölgeden atılmışlardır. Doğu Karadeniz’e Rusya’dan gelen Rumlar ile beraber Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’daki Rum azınlıklar Aralık 1920 de ayaklanarak Wilson ilkelerine dayanarak Pontus Rum Devletini yeniden kurmayı amaçlamışlardır. İngilizler desteklemiş Şubat 1923 de isyan sona erdi. Bu TBMM’yi en uzun süre uğraştıran isyandır. Batı Anadolu Yunanlılardan aldığı destekle Rumlar isyan etmiş bu isyan Büyük Taarruz sonucunda sona erdi. 

4- KUVAY-I MİLLİYE BİRLİKLERİNİN AYAKLANMASI 

İzmir’in işgali sonrası kurulan Kuvayı Milliye bütün yurda yayıldı. Düzenli hareket etmediklerinden ve tek merkezden yönetilmemeleri sonucu Yunanlılara karşı başarılı olamıyorlardı. Bu yüzden TBMM düzenli ordu için ismet İnönü’yü görevlendirdi. 10 Kasım 1920 de Bilecik’e giderek kuvayı Milliye birliklerinin yeni kurulan orduya katılmasını istemiş katılmayanlarla mücadele edilmiştir. Manisa’da Demirci Mehmet Efe ve Kütahya’da Çerkes Ethem yeni orduya katılmak istememiştir. Yeni ordu Demirci Mehmet Efe’nin birliklerini dağıtmış fakat Çerkes Ethem ile mücadele etmesinden yararlanan Yunanlılar Eskişehir ve Afyon’a kadar ilerlemiştir. Albay İsmet İnönü, İnönü bölgesinde Mevzilenmiş ve Yunanlıları yenmiştir. Daha sonra Çerkes Ethem isyanına son vermiştir. Çerkes Ethem isyanı yeni orduyu çok zor durumda bırakmış Yunanlıların yeni işgaller yapmasına neden olmuştur.  

TBMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler  

1- 29 Nisan 1920 de Hıyanet-i Vataniye Kanunu kabul edilerek isyan edenler vatan haini ilan edildi.

2- 11 Eylül 1920 de İstiklal Mahkemeleri kuruldu. Üyeler TBMM içinden seçildi. Ceza yetkisi de bunlara bırakıldı.

3- İstanbul hükümetinin yayınladığı fetvalara karşılık Ankara müftüsü Rıfat Börekçiden alınan fetvalarla TBMM’ye karşı gelenlerin vatan haini oldukları ilan edildi.

4- Otoriteyi sağlamak amacıyla düzenli ordu kuruldu.

5- İstanbul hükümeti ile resmi haberleşme kesildi.  

TBMM’ye Karşı Çıkan Ayaklanmaların Sonuçları 

1- Kurtuluş Savaşının uzamasına neden oldu.

2- İşgallerin genişlemesine ortam hazırladı.

3- 1. İnönü savaşına neden oldu.

4- Milli kuvvetlerin birbirine karşı mücadele etmeleri milli kaynakların boşa harcanmasına neden oldu.5- Düzenli ordunun kurulmasını hızlandırdı.6- Yeni kanunlar çıkmasını ve TBMM’nin teşkilatlanmasını hızlandırdı.7- TBMM’nin ayaklanmaları bastırması Anadolu’da otoritesini artırdı.    

SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI 10 Ağustos 1920 

1. Dünya Savaşından galip çıkan itilaf devletleri Paris Barış Konferansını toplayarak yapacakları barış antlaşmalarını belirlediler. Fakat Osmanlınınki belli değildi. İşgale devam eden İtilaf devletleri Antlaşmayı onaylatmak için Meclisi Mebusanın açılmasına izin vermişlerdi. Fakat Misak-ı Milli karaları nedeniyle meclis işgal edilmiş ve kapatılmıştır. Yeni meclis Ankara’da açılmıştır. Milli direniş büyümeden itilaf devletleri İtalya’da San Remo Konferansında Osmanlı ile yapılacak antlaşmayı belirlediler. Osmanlıyı temsilen katılan Tevfik Paşa antlaşmanın ağır şartları olduğundan imzalanamayacağını söylemiştir. İstanbul hükümetinin yavaş davranması üzerine yaptırım için yeni işgaller başlamıştır. 22 Haziran’da taarruza geçen Yunanlılar Balıkesir, Nazilli, Karamürsel ve Mudanya’yı alarak Milne Hattına kadar ulaştılar. Ayrıca 20 Temmuz’dan itibaren Yunanlılar Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ’ı işgal ettiler. Bu gelişmeler üzerine Osmanlı Paris’in Sevr kasabasında antlaşmayı imzalamak zorunda kaldı. Bu antlaşma 433 maddeden oluşmaktaydı. 

Önemli Maddeleri 

Sınırlar 

1- Doğu-Batı Trakya ve Ege adaları Yunanistan’a verilecek

2- Mardin, Urfa, Antep ve Suriye Fransa’ya verilecek

3- Rodos, On iki ada ve Güneybatı Anadolu İtalya’ya verilecek

4- Arabistan, Musul ve Irak İngiltere’ye verilecek

5- Doğu Anadolu’da Ermenistan ve Kürdistan kurulacak

6- Osmanlıya Tokat, Ankara ve İstanbul arasındaki bölge kalacak 

Siyasi İçerikli Maddeler 

1- İstanbul Osmanlının başkenti olmaya devam edecek, fakat azınlıkların hakları korunmazsa İstanbul’da Osmanlıdan alınacak

2- Hicaz bağımsız bir devlet olacak Osmanlı Mısır üzerindeki haklarından vazgeçecek

3- Boğazlar savaş zamanında bile bütün devletlerin gemilerine açık olacak ve Boğazlar Kurulacak olan Boğazlar Komisyonu tarafından yönetilecek. Bu komisyonun ayrı bir bayrağı ve bütçesi olacak. Bu komisyonda Türk temsilci olmayacak.

4- Azınlıklara ayrıcalık verilecek, vergi vermeyecek ve askere gitmeyecek 

Askeri İçerikli

maddeler 

1- Osmanlıda mecburi askerlik kalkacak

2- Osmanlı ordusu 50 bin kişiden oluşacak, orduda ağır silah bulunmayacak

3- Deniz gücü 13 gemiyi geçmeyecek ve denizaltısı olmayacak 

Ekonomik İçerikli Maddeler 

1- Osmanlı tamirat bedeli adı ile ağır savaş tazminatı ödeyecek

2- Kapitülasyonlar yeniden yürürlüğe konacak ve bütün devletler yararlanacak

3- Osmanlı maliyesi İtilaf devletlerinin kurduğu bir komisyon tarafından yönlendirilecek, gerektiğinde bu komisyon Türk temsilcisine danışacak 

Sevr Barış Antlaşmasının Önemi 

1- Bu antlaşma ile Osmanlı İtilaf devletlerinin sömürgesi oldu.

2- Osmanlının Boğazlar ile ilgili bütün hakları ortadan kalktı.

3- Azınlıklar Müslümanlardan daha fazla haklara sahip oldu, Osmanlı uyruğundan çıkma özendirildi.

4- Anadolu’da siyasi ve sosyal birlik bozuldu.

5- Osmanlı hukuken kâğıt üzerinde devam ederken bağımsızlığını kaybettiren birçok madde vardır.

6- Askeri sınırlamalar Osmanlıyı savunmasız hale getirmiştir.

7- Kapitülasyonlar genişletilmiştir. 

8- Osmanlı ekonomisi sömürge ekonomisi haline gelmiştir. 

9- Bu antlaşma askeri zorlama ve yeni işgallerle zorla imzalatılmıştır.

10- Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmadığı için hukuki geçerlilik kazanmamıştır. İtilaf devletleri küçük değişikliklerle bu antlaşmayı TBMM’ye onaylatmaya çalışmışlarsa da başarılı olamamışlardır.

11- İtilaf devletleriyle barışçı bir siyaset izlemenin yararı olmadığı görülmüştür.

12- Osmanlının imzaladığı son antlaşmadır.

13- Milli mücadelenin azmini artırmıştır.

14- TBMM bu antlaşmayı tanımadığını ve imzalayanların vatan haini olduklarını ilan etmiştir.